O ekonomičnosti u jeziku rečeno je i pisano mnogo. Radnja, primjerice, Orwellova romana “1984.” vrti se između ostalog i oko takozvanog “Newspeaka” iliti “novogovora”, primjera onoga što bi se dogodilo da se ekonomska načela štedljivosti i funkcionalnosti primijene na jezik.

U svakodnevnom govoru postoji težnja da se stvari krate, što zbog bržeg sporazumijevanja, što zbog praktičnosti ili želje za upotrebom žargona. Pritom ne štedimo (odnosno, štedimo!) ni osobna imena: tako “Barbara” postaje “Barica” ili “Bara”, “Marija” postaje “Mara”, a “Katarina” “Katica” ili “Kata”… To su poznatiji primjeri koji se upotrebljavaju na čitavome kajkavskome govornome prostoru. Što je, međutim, s onim manje poznatima, specifičnijima za prostor Međimurja?

“Stjepan” je “Štef” u većini kajkavskih govora, a u Međimurju, pod utjecajem mađarskog, čest je oblik i “Pišta”

Međimurci najčešće krate ženska imena, iako ima i drugih primjera. Tako, na primjer, žensko ime “Monika” postaje “Muna”, “Sofija” je “Žofa”, a “Anastazija” – “Staza”. Valja pritom napomenuti da su nekad ljudi djeci nadijevali imena svetaca, pogotovo ako je dijete rođeno datumski blizu dana dotičnog sveca. Budući da su sveci često nosili imena latinskog ili grčkog porijekla, ljudi su često takva imena skraćivali i fonetski prilagođavali međimurskom govoru i “međimurskom uhu”.

Supernova

“Cecilija” se u svakodnevnom govoru pretvara u “Cilu”, “Agneza” u “Nežu”, dok za “Mariju” postoje brojne varijante: to su “Mica”, “Micika”, “Marica” i, osobito u srednjem Međimurju, “Mariča” (s naglaskom na srednjem slogu)…

Pišta bacsi!

Što se tiče muških imena, vrlo često ime među Međimurcima, “Ivan”, postaje “Vanč”, dok je “Imbra”, zanimljivo, iskrivljena verzija mađarskog “Imre” što znači “Mirko”, mada su isti nadimak nosili i muškarci imena “Ambrozije”.

“Ambrozije” ili “Ambroz” su nekad bila relativno česta imena među kajkavcima, također zbog utjecaja katoličkoga kalendara. “Alojzije” ili “Alojz” kraće je, odmila, “Lojzek”, a “Matija” – “Mata” ili “Mato”. “Andrija” je “Draš” ili “Jendraš” što znamo iz serije “Gruntovčani”, a isto vrijedi i za ime novijeg datuma “Dražen”. “Stjepan” je “Štef” u većini kajkavskih govora, a u Međimurju, pod utjecajem mađarskog, čest je oblik i “Pišta”, i kao nadimak i kao vlastito ime. Našli bismo ovakvih primjera još! Neka od nabrojenih imena u ponovnom su uzletu, što kao “con” ili nadimak, što kao legitimna imena.

Komentari

Komentara